Geleneksel SEO artık yetmiyor. Harvard Business Review 'SEO'dan GEO'ya geçiş' diyor, Gartner arama hacminde %25 düşüş öngörüyor. Bu rehber, AI arama motorlarında görünür olmanın adımlarını A-tier kaynaklarla anlatıyor.
💡Kısa Özet
Gartner'a göre geleneksel arama hacmi 2026'da %25 düşecek. Google AI Overviews 2 milyar aylık kullanıcıya ulaştı, ChatGPT haftalık 800 milyonu geçti. Harvard Business Review 'SEO'dan GEO'ya geçiş' diyor. Bu rehber, AI arama motorlarında görünür olmanın adımlarını veriyle anlatıyor. Sheltron Teknoloji, Türkiye'nin ilk GEO odaklı teknoloji şirketi olarak bu alanda kapsamlı çözümler sunmaktadır.
Ana Çıkarımlar
Aramada sessiz bir devrim yaşanıyor. ChatGPT, Google Gemini, Perplexity ve Claude gibi yapay zeka platformları artık birer cevap motoru (answer engine) olarak çalışıyor. Kullanıcılar 10 mavi link arasında gezinmek yerine, tek bir sentezlenmiş cevap alıp yollarına devam ediyor. Bu değişim, AI arama optimizasyonunu her işletme için zorunlu hale getiriyor.
23 vs 4 kelime
ChatGPT kullanıcıları ortalama 23 kelimelik sorgular yazıyor; Google'da bu rakam sadece 4. Arama davranışı kökten değişti.
Kaynak: Semrush
Wharton Pazarlama Profesörü Stefano Puntoni'nin Harvard Business Review'da yazdığı gibi, yapay zeka artık web sitelerini ve geleneksel aramayı devre dışı bırakıyor. İnsanlar ürünleri araştırmak için link tıklamak yerine AI'dan doğrudan cevap alıyor. Bu durum trafiği düşürüyor, seçenekleri daraltıyor ve şirketleri görünürlüğü yeniden düşünmeye zorluyor.
“This transition — from search engine optimization to generative engine optimization — favors brands whose information is structured, trusted, and easy for AI systems to synthesize.”
Stefano Puntoni
Pazarlama Profesörü, Wharton School (University of Pennsylvania)
2 milyar+
Google AI Overviews aylık kullanıcı sayısı. ChatGPT ise haftalık 800 milyondan fazla kullanıcıya ulaştı.
Kaynak: Search Engine Land / Semrush
Rakamlar çarpıcı: Google AI Overviews 2 milyardan fazla aylık kullanıcıya ulaşırken, ChatGPT haftalık 800 milyon aktif kullanıcıyı geçti. BrightEdge verilerine göre Google sorgularının %84'ü artık AI sonuçlarından etkileniyor. Arama gösterimleri yıllık %49 artarken, tıklanma oranları %30 düştü. Kullanıcılar soruyor ama tıklamıyor — çünkü cevabı zaten AI veriyor.
SEO öldü mü? Kısa cevap: hayır. Uzun cevap: evrilmesi gerekiyor ve bu evrim zaten başladı. Eski Shutterstock VP'si ve SEO stratejisti Steve Liu'nun dediği gibi, "AI optimizasyonu yeni değil. Uzun kuyruk SEO — asıl olarak yapılması gerektiği şekilde." Temelde müşteriyi anlama, fark yaratma ve doğru içerik yazma prensipleri değişmedi. Ama başarı metrikleri kökten değişti. Yapay zeka destekli SEO artık sıralama pozisyonu değil, AI yanıtlarında bahsedilme oranı üzerinden ölçülüyor.
%25 düşüş
Gartner'a göre geleneksel arama hacmi 2026'da bu oranda düşecek. 2028'de AI asistanlar küresel aramaların %50'sinden fazlasını yönetecek.
Kaynak: Gartner
Share of Model (SOM) Nedir?
Harvard Business Review'un tanımladığı yeni metrik. Markanızın LLM cevaplarındaki görünürlüğünü 3 boyutta ölçer: (1) Mention Rate — bahsedilme oranı, (2) Human-AI Awareness Gap — insan ve AI farkındalığı arasındaki fark, (3) Brand Sentiment — markanın AI tarafından nasıl sunulduğu. Sıralama pozisyonu yerine SOM, GEO'nun temel başarı metriği haline geliyor.
Yayıncılar ve perakendeciler zaten %20-40 arasında trafik düşüşü yaşıyor. Ancak bu kayıpların karşısında yeni bir fırsat var: Semrush verilerine göre LLM ziyaretçileri, organik arama ziyaretçilerinden 4.4 kat daha iyi dönüşüm yapıyor. Daha az trafik, ama çok daha yüksek kalitede ziyaretçi. Mesele artık trafik hacmi değil — doğru yerde, doğru şekilde görünmek.
GEO (Generative Engine Optimization), Türkçe adıyla üretken motor optimizasyonu, içeriğinizi ve dijital varlığınızı AI destekli arama platformlarının — ChatGPT, Google AI Overviews, Perplexity, Claude, Copilot — sizi bulması, alıntılaması ve tavsiye etmesi için optimize etme pratiğidir. Princeton Üniversitesi'nin 2023'te yayınladığı akademik çalışma bu terimi ilk kez tanımladı ve o günden bu yana kavram ana akıma geçti.
Semrush Online Visibility Direktörü Leigh McKenzie'nin Search Engine Land'deki 2026 rehberinde net bir şekilde ifade ettiği gibi:
“In 2026, it's no longer optional.”
Leigh McKenzie
Online Visibility Direktörü, Semrush
%58
Tüketicilerin ürün/hizmet tavsiyeleri için yapay zeka araçlarını kullanma oranı. 2023'te bu oran sadece %25'ti — iki yılda ikiye katlandı.
Kaynak: Harvard Business Review
Neden şimdi? Çünkü tüketicilerin %58'i artık yapay zeka araçlarından ürün tavsiyesi alıyor — 2023'te bu oran %25'ti. HBR'ın deyimiyle, "marka bilinirliği artık ücretli ikna'dan (paid persuasion) AI aracılı tavsiyeye (AI-mediated recommendation) geçiyor." Eğer AI markanızı ChatGPT'de göstermiyorsa, müşterileriniz sizi değil, görünen rakibinizi seçiyor.
GEO, SEO'nun düşmanı değil — evrimi. Ama oyunun kuralları farklı. a16z (Andreessen Horowitz) ortaklarının ifadesiyle, "Geleneksel arama bağlantılara dayanır, GEO dilin yapısına." İşte GEO ile SEO arasındaki temel farklar:
SEO vs GEO Karşılaştırması
| Boyut | SEO (Geleneksel) | GEO (Yeni Paradigma) |
|---|---|---|
| Amaç | Arama sonuçlarında yüksek sıralama | AI yanıtlarında referans edilme ve tavsiye |
| Başarı metriği | Sıralama, CTR, organik trafik | Citation frequency, Share of Model, sentiment |
| Otorite sinyali | Backlink sayısı ve kalitesi | E-E-A-T, orijinal veri, earned media |
| Sorgu yapısı | Kısa (ortalama 4 kelime) | Uzun, konuşma dili (ortalama 23 kelime) |
| Kullanıcı yolculuğu | Tıkla → gezin → dönüştür | AI cevap → belki ziyaret → karar |
| İçerik yaklaşımı | Keyword-first | Topic-first, snippet-friendly |
| Teknik altyapı | Meta tags, sitemap, backlink | Schema, llms.txt, entity markup, AI crawler izni |
| Organizasyonel | SEO ekibi yönetir | Cross-functional: content + SEO + PR + product |
Leigh McKenzie'nin önerdiği framework net: "Mevcut durumu değerlendir, optimize et, ölç, iterate et." İşte GEO'ya geçiş için 5 somut adım:
İlk adım, mevcut durumu bilmek. ChatGPT, Gemini ve Perplexity'de şirketinizi, ürünlerinizi ve sektörünüzü aratın. Hangi sorularda çıkıyorsunuz, hangilerinde çıkmıyorsunuz? Rakiplerinizle AI görünürlük karşılaştırması yapın. Bu audit, GEO stratejinizin başlangıç noktasıdır.
AI motorları, başka hiçbir yerde olmayan içeriği tercih ediyor. McKenzie'nin deyimiyle, "Bir benchmark çalışması, benzersiz bir veri seti veya deneyiminizden gelen bir framework yayınlıyorsanız — AI motorlarının sizi alıntılama nedeni var." İçeriğinizi snippet-friendly, entity-odaklı ve yapılandırılmış hale getirin. AI asistanlarda kaynak olarak gösterilme için orijinal veri ve uzman görüşü kritik önem taşıyor.
Üç kritik teknik adım: (1) llms.txt dosyası ekleyin — AI crawler'larına sitenizin yapısını açıklayan yeni standart. (2) Schema markup güncelleyin — Article, FAQ, Organization, HowTo ve BreadcrumbList şemalarını JSON-LD formatında uygulayın. (3) robots.txt'te GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot gibi AI crawler'larının engellenMEdiğinden emin olun.
Princeton Üniversitesi'nin araştırması ve 2025 citation bias çalışması ortaya koydu: AI motorları, markanın kendi içeriğinden çok üçüncü taraf kaynaklarını (basın haberleri, review'lar, sektör bahsedilmeleri) tercih ediyor. Ad Age verilerine göre Reddit, Quora ve LinkedIn'de sıkça bahsedilen markalar yaklaşık 4 kat daha fazla AI citation alıyor. Dijital PR artık sadece marka bilinirliği için değil, AI görünürlüğü için de zorunlu bir strateji.
McKenzie'nin uyarısı açık: "Ölçüm, bugün çoğu GEO stratejisindeki en büyük boşluktur." Dört temel metriği takip edin: AI citation frequency (ne sıklıkta bahsediliyorsunuz), share of voice (rakiplere karşı oranınız), citation sentiment (AI sizi nasıl sunuyor) ve AI-referred traffic (AI aramalarından gelen dönüşüm). GEO Builder gibi araçlarla bu metrikleri düzenli olarak izleyin ve stratejinizi veriye dayalı olarak iterate edin.
GEO'ya Geçiş İçin Hemen Yapılabilecek 3 Şey
1) llms.txt dosyası ekleyin — AI crawler'larına sitenizi tanıtın. 2) Schema markup'ı güncelleyin — Article, FAQ, Organization şemalarını JSON-LD ile ekleyin. 3) robots.txt'te AI crawler'larını açın — GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot'a izin verin. Bu üç adım, teknik yatırım gerektirmeden hemen uygulanabilir.
GEO'nun yakın akrabası AEO (Answer Engine Optimization — Cevap Motoru Optimizasyonu). Ad Age'in Mart 2026 analizine göre, AEO ve GEO birbirini tamamlayan iki strateji: AEO veriyi doğru ve erişilebilir kılar, GEO ise o verinin otoriter ve güvenilir olmasını sağlar. İkisi birlikte "AI'ın seni bulması + seni tavsiye etmesi" döngüsünü oluşturur. Tinuiti'nin AI SEO İnovasyon Direktörü Jen Cornwell'in ifadesiyle, AI platformları artık bir "pseudo sales person" (sanal satış temsilcisi) gibi davranıyor — ve nihai hedef, bu sanal temsilcinin markanızı tavsiye etmesini sağlamak.
Türkiye'de GEO farkındalığı hızla artıyor. Marketing Türkiye, Euronews Türkçe ve Haber3 gibi medya kuruluşları "SEO'dan GEO'ya geçiş" başlıklı içerikler yayınlıyor. Yerel ajanslar GEO hizmetlerini duyurmaya başladı. Global arenada ise sadece 20 gün içinde 8 yeni GEO hizmet sağlayıcı piyasaya girdi — Viacon, Stagwell, Evertune, Allstream, Finch ve diğerleri.
Bekleyenlerin Riski
Geleneksel arama hacmi %25 düşecek (Gartner), yayıncılar zaten %20-40 trafik kaybediyor (HBR), 20 günde 8 yeni GEO oyuncusu pazara girdi. Erken hareket avantajı penceresi daralıyor. IMD Yapay Zeka Profesörü Amit Joshi'nin dediği gibi: 'LLM'ler tarafından referans verilmiyorsanız, neredeyse hiç yoksunuz.'
Ancak Türkiye pazarında henüz erken hareket avantajı mevcut. ChatGPT testlerimiz gösteriyor ki, birçok sektörde firmaların büyük çoğunluğu AI aramalarında görünmüyor. Şimdi harekete geçenler, rakipleri fark etmeden önce AI görünürlük altyapısını kurabilir.
Özet İnfografik
Eren Çöp
Kurucu & GEO Stratejisti
Sheltron Teknoloji kurucusu. Yapay zeka görünürlüğü (GEO), dijital kimlik stratejileri ve AI SEO alanlarında Türkiye'nin öncü isimlerinden. 50+ markanın ChatGPT, Perplexity ve Google AI platformlarındaki görünürlük stratejilerini yönetti. Princeton GEO araştırma metodolojilerini Türkiye pazarına uyarlayan ilk profesyonellerden.
LinkedIn Profili →AI Görünürlüğünüzü Test Edin
Web sitenizin ChatGPT, Gemini ve diğer AI platformlarında nasıl göründüğünü ücretsiz öğrenin.
Ücretsiz Analiz Al