Schema Markup Üretici: 12 Sektör Senaryo Derin Tutorial 2026

Schema Markup, AI cevap motorlarının (ChatGPT Search, Google AI Overviews, Perplexity, Claude) içeriğinizi 'okuyabilir' kanonik veri olarak yorumlamasının yapısal temelidir. Princeton GEO Research (Aggarwal et al. KDD 2024) yapısal veri ve kaynak eklemenin AI görünürlüğü üzerinde +%41 etkisi olduğunu ölçtü. Sheltron Türkiye Schema Markup Audit 2026 (500 site örneklemi): sitelerin %92'sinde schema markup eksik veya hatalı — yani Türk siteleri AI cevap motorlarında yapısal veri etkisinin yarısından fazlasını kullanmıyor.

Ama sektörel doğru sub-type seçimi olmadan generic Article schema marjinal kalıyor. Bu tutorial 12 sektör senaryosu için tam JSON-LD örnekleri, sub-type seçim mantığı, NESTED yapı (parentOrganization, employee, areaServed, regulatoryAuthority) örnekleri ile Sheltron Schema Markup Üretici aracının derin kullanım kılavuzudur. 14 sub-type form bazlı destek + @graph array çoklu schema kombinasyonu + Haziran 2026 AI Overviews update gereksinim seti tek arayüzde toplanıyor.

Schema.org Sub-Type Hiyerarşisi — Doğru Seçim Mantığı

Schema.org spesifikasyonu hiyerarşik bir tip sistemi: en üstte Thing (en generic) — altında CreativeWork, Place, Organization, Person, Event, Product, Action ana dalları — her dalın altında daha spesifik sub-type'lar. Sub-type seçimi 'bu içerik hangi alanın otoritesi?' sinyali olarak AI cevap motorları için yorumlanıyor.

Karar Matrisi

AirOps LLM Citation Source Analysis 2026: AI cevap motorları sub-type spesifik schema'lı içerikleri ortalama %48 daha sık atıflanıyor (kategori sorgularda).

12 Sektör Derin Senaryo — JSON-LD Tam Örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri Sheltron Schema Markup Üretici aracında ön-ayar (preset) olarak hazır — form bazlı düzenleme ile tam dakikalar içinde üretilebilir.

Senaryo 1 — E-ticaret Ürün Sayfası (Product + Offer + AggregateRating)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Product",
  "name": "Premium Türk Kahvesi Cezve Set",
  "image": ["https://example.com/cezve-set-1.jpg"],
  "description": "Bakır geleneksel cezve + 4 fincan + kaşık seti, el yapımı, Anadolu üretim",
  "brand": { "@type": "Brand", "name": "AnadoluKahve" },
  "sku": "AK-CZ-001",
  "gtin13": "8690123456789",
  "offers": {
    "@type": "Offer",
    "url": "https://example.com/urun/cezve-set",
    "priceCurrency": "TRY",
    "price": "1290",
    "availability": "https://schema.org/InStock",
    "seller": { "@type": "Organization", "name": "AnadoluKahve" }
  },
  "aggregateRating": {
    "@type": "AggregateRating",
    "ratingValue": "4.7",
    "reviewCount": "142"
  }
}

E-ticaret derin senaryo için E-ticaret B2B AI Görünürlük Toptan Platform Stratejisi rehberimize bakılabilir.

Senaryo 2 — Klinik (MedicalBusiness + employee Person hasCredential)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "DentalClinic",
  "name": "Kadıköy Dental Akademi",
  "medicalSpecialty": ["https://schema.org/DentalSpecialty"],
  "address": {
    "@type": "PostalAddress",
    "streetAddress": "[Cadde + No]",
    "addressLocality": "Kadıköy",
    "addressRegion": "İstanbul",
    "addressCountry": "TR"
  },
  "employee": [
    {
      "@type": "Person",
      "name": "Dt. [Ad Soyad]",
      "jobTitle": "Diş Hekimi - İmplant Uzmanı",
      "hasCredential": [
        { "@type": "EducationalOccupationalCredential", "credentialCategory": "Diş Hekimliği Lisans" },
        { "@type": "EducationalOccupationalCredential", "credentialCategory": "İmplant Uzmanlık Sertifikası" }
      ]
    }
  ],
  "aggregateRating": { "@type": "AggregateRating", "ratingValue": "4.9", "reviewCount": "87" }
}

Klinik detayları için Sağlık Klinikleri için Google Business Profile + ChatGPT Bağlantısı rehberi MedicalBusiness Schema'yı işliyor.

Senaryo 3 — Hukuk Bürosu (LegalService + memberOf İstanbul Barosu)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "LegalService",
  "name": "[Büro Adı]",
  "description": "Vergi hukuku, mali hukuk, vergi uyuşmazlıkları",
  "serviceType": ["Vergi Hukuku", "KDV İadesi", "Vergi Uyuşmazlık Çözümü"],
  "areaServed": [{ "@type": "Place", "name": "İstanbul" }, { "@type": "Place", "name": "Türkiye" }],
  "memberOf": [
    { "@type": "Organization", "name": "İstanbul Barosu", "url": "https://www.istanbulbarosu.org.tr/" },
    { "@type": "Organization", "name": "Türkiye Barolar Birliği", "url": "https://www.barobirlik.org.tr/" }
  ]
}

Derin hukuk vakası için Vergi Hukuku Bürosu Anonim Vaka 14 Hafta Sprint rehberine bakabilirsiniz.

Senaryo 4 — Finansal Şirket (FinancialService + regulatoryAuthority)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "FinancialService",
  "name": "[Şirket Adı]",
  "serviceType": ["Portföy Yönetimi", "Varlık Yönetimi", "Kurumsal Danışmanlık"],
  "regulatoryAuthority": { "@type": "Organization", "name": "SPK", "url": "https://www.spk.gov.tr/" },
  "identifier": [{ "@type": "PropertyValue", "propertyID": "SPK Lisans No", "value": "XXX/XXXX" }],
  "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Maslak", "addressRegion": "İstanbul", "addressCountry": "TR" },
  "areaServed": [{ "@type": "Place", "name": "Maslak" }, { "@type": "Place", "name": "Türkiye" }]
}

Derin finansal senaryo için İstanbul Maslak Finansal Hizmet ve Kurumsal Kuruluşlar için AI Görünürlük rehberine bakılabilir.

Senaryo 5 — Restoran (Restaurant + servesCuisine + Menu)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Restaurant",
  "name": "[Restoran Adı]",
  "servesCuisine": ["Turkish", "Mediterranean"],
  "priceRange": "₺₺",
  "acceptsReservations": "True",
  "hasMenu": "https://example.com/menu",
  "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Beyoğlu", "addressRegion": "İstanbul" },
  "openingHoursSpecification": [
    { "@type": "OpeningHoursSpecification", "dayOfWeek": ["Monday", "Tuesday", "Wednesday", "Thursday", "Friday"], "opens": "12:00", "closes": "23:00" }
  ],
  "aggregateRating": { "@type": "AggregateRating", "ratingValue": "4.6", "reviewCount": "312" }
}

Senaryo 6 — Otel (Hotel + starRating + amenityFeature)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Hotel",
  "name": "[Otel Adı]",
  "starRating": { "@type": "Rating", "ratingValue": "5" },
  "numberOfRooms": 180,
  "petsAllowed": false,
  "amenityFeature": [
    { "@type": "LocationFeatureSpecification", "name": "Free WiFi", "value": true },
    { "@type": "LocationFeatureSpecification", "name": "Pool", "value": true },
    { "@type": "LocationFeatureSpecification", "name": "Spa", "value": true }
  ],
  "priceRange": "₺₺₺",
  "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Bodrum", "addressRegion": "Muğla" }
}

Senaryo 7 — Eğitim Akademi (EducationalOrganization + Course)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@graph": [
    {
      "@type": "EducationalOrganization",
      "@id": "https://example.com#org",
      "name": "[Akademi Adı]",
      "url": "https://example.com"
    },
    {
      "@type": "Course",
      "name": "GEO 101 Online Kursu",
      "provider": { "@id": "https://example.com#org" },
      "hasCourseInstance": {
        "@type": "CourseInstance",
        "courseMode": "Online",
        "courseWorkload": "PT12H",
        "location": { "@type": "VirtualLocation", "url": "https://example.com/kurs" }
      },
      "offers": { "@type": "Offer", "price": "0", "priceCurrency": "TRY", "category": "Free" }
    }
  ]
}

Eğitim segmenti için Eğitim Online Kurs MOOC AI Görünürlük 2026 rehberi MOOC + Course Schema bağlamını işliyor.

Senaryo 8 — İnşaat Firması (HomeAndConstructionBusiness)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "GeneralContractor",
  "name": "[Firma Adı]",
  "serviceType": ["Konut İnşaat", "Ticari İnşaat", "Yenileme/Tadilat"],
  "areaServed": [{ "@type": "Place", "name": "İstanbul" }],
  "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Ataşehir", "addressRegion": "İstanbul" }
}

Senaryo 9 — Oto Galeri (AutomotiveBusiness + Vehicle)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "AutoDealer",
  "name": "[Galeri Adı]",
  "description": "2. el otomotiv galeri — geniş stok, garantili araç",
  "makesOffer": [
    {
      "@type": "Offer",
      "itemOffered": {
        "@type": "Car",
        "name": "BMW 3.20i Premium 2022",
        "vehicleModelDate": "2022",
        "mileageFromOdometer": { "@type": "QuantitativeValue", "value": "42000", "unitCode": "KMT" }
      },
      "price": "1850000",
      "priceCurrency": "TRY"
    }
  ]
}

Senaryo 10 — Gayrimenkul (RealEstateAgent)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "RealEstateAgent",
  "name": "[Ofis Adı]",
  "areaServed": [{ "@type": "Place", "name": "Beşiktaş" }, { "@type": "Place", "name": "İstanbul" }],
  "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Beşiktaş", "addressRegion": "İstanbul" },
  "hasOfferCatalog": { "@type": "OfferCatalog", "name": "Konut Satılık Listesi", "url": "https://example.com/konut-satilik" }
}

Senaryo 11 — SaaS / Yazılım (SoftwareApplication)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "WebApplication",
  "name": "[Ürün Adı]",
  "applicationCategory": "BusinessApplication",
  "operatingSystem": "Web",
  "offers": {
    "@type": "Offer",
    "price": "299",
    "priceCurrency": "TRY",
    "category": "Subscription"
  },
  "featureList": ["AI Görünürlük Ölçümü", "Schema Validation", "Citation Tracking"],
  "softwareVersion": "3.4.1",
  "aggregateRating": { "@type": "AggregateRating", "ratingValue": "4.8", "reviewCount": "218" }
}

Senaryo 12 — Konferans / Etkinlik (BusinessEvent)

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "BusinessEvent",
  "name": "GEO Türkiye Konferansı 2026",
  "startDate": "2026-10-15T09:00",
  "endDate": "2026-10-16T18:00",
  "eventStatus": "https://schema.org/EventScheduled",
  "eventAttendanceMode": "https://schema.org/MixedEventAttendanceMode",
  "location": [
    { "@type": "Place", "name": "Hilton Bomonti İstanbul", "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "İstanbul" } },
    { "@type": "VirtualLocation", "url": "https://example.com/canli-yayin" }
  ],
  "organizer": { "@type": "Organization", "name": "Sheltron", "url": "https://sheltron.com.tr" },
  "offers": { "@type": "Offer", "price": "1490", "priceCurrency": "TRY", "availability": "https://schema.org/InStock", "validFrom": "2026-06-01" }
}

@graph Array — Çoklu Schema Kombinasyonu

Çoğu modern içerik tek bir schema tipi ile yetersiz kalıyor. Bir hukuk bürosu blog yazısı için optimal kombinasyon: Article + LegalService + Person (author hasCredential) + FAQPage + BreadcrumbList. Tek-tip schema yetersiz — AI cevap motoru sayfayı tam olarak yorumlayamıyor.

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@graph": [
    {
      "@type": "Article",
      "@id": "https://example.com/blog/post#article",
      "headline": "Blog Başlığı",
      "author": { "@id": "https://example.com/avukat#person" },
      "publisher": { "@id": "https://example.com#org" },
      "datePublished": "2026-06-16"
    },
    {
      "@type": "LegalService",
      "@id": "https://example.com#org",
      "name": "[Büro Adı]",
      "memberOf": { "@type": "Organization", "name": "İstanbul Barosu" }
    },
    {
      "@type": "Person",
      "@id": "https://example.com/avukat#person",
      "name": "Av. [Ad Soyad]",
      "hasCredential": [{ "@type": "EducationalOccupationalCredential", "credentialCategory": "LL.M Vergi Hukuku" }]
    },
    {
      "@type": "FAQPage",
      "mainEntity": []
    },
    {
      "@type": "BreadcrumbList",
      "itemListElement": []
    }
  ]
}

@graph içindeki her node @id ile birbirine referans verebilir — yapısal bağ AI cevap motoru için kuvvetli sinyal. Bu yapı manuel kurulumu zor, Sheltron Schema Markup Üretici aracında 'çoklu kombinasyon' preset'i ile otomatik üretiliyor.

Schema Validation — 3 Adım Çapraz-Doğrulama

Schema markup'ı eklemek yeterli değil — validation 3 adım zorunlu. Eksik adım AI cevap motoru için 'görmüyor' anlamına geliyor.

Adım 1 — Schema.org Validator (Syntax)

https://validator.schema.org/ — JSON-LD syntax + Schema.org sub-type uygunluk audit. Tipik hatalar: yanlış property adı (örn. phone yerine telephone), enum dışı değer (örn. availability: "Available" yerine "https://schema.org/InStock"), zorunlu alan eksikliği.

Adım 2 — Google Rich Results Test

https://search.google.com/test/rich-results — Google'ın schema'yı nasıl okuduğu + hangi rich snippet özelliklerine uygun. Önemli not: Google'ın 'rich results eligible' dediği özellikler ChatGPT/Perplexity için farklı olabilir — bu sadece Google AI Overviews uyumu için kritik bir filtre.

Adım 3 — Sheltron Schema Markup Doğrulayıcı (AI Perspektifi)

https://sheltron.com.tr/araclar/schema-markup-dogrulayici/ — AI cevap motoru perspektifinden NESTED yapı eksikleri + sektörel sub-type uygunluk + Haziran 2026 update gereksinim audit. Çıktı raporu: hangi alanlar eksik, hangi sub-type değişikliği önerilir, hangi @graph kombinasyonu eklenebilir.

Üçü birden çapraz-doğrulama önerilir — herhangi bir araç tek başına yetersiz, AI cevap motoru için tam tablo üçünün birleşiminde ortaya çıkıyor.

Schema Markup Audit — Türk Sitelerin %92'sinde Eksik

Sheltron Türkiye Schema Markup Audit 2026 (500 site örneklemi, Mayıs 2026): sitelerin %92'sinde schema markup eksik veya hatalı. Detay:

Yani Türk sitelerinin sadece %8'i AI cevap motorlarında yapısal veri etkisinin tam potansiyelini kullanıyor — geri kalan %92 ya hiç sinyal vermiyor ya da yarım sinyal veriyor.

İçerik açığı analizi için İçerik Açığı Analizi Aracı 5 Use Case Derin Tutorial rehberi bu rakamların rekabet analizi boyutunu işliyor.

Schema Refresh Kadansı — Haziran 2026 Update Sonrası Standart

Schema.org spesifikasyonu sürekli güncellenen alan — yıllık 1-2 önemli sürüm değişikliği var. Schema markup'ı bir kez kurmak yeterli değil, refresh kadansı standardı:

Çeyrek bazlı (3 ayda 1) audit:

• Schema.org spec sürüm değişiklikleri (yeni property, deprecated alan kontrol)
• Sub-type hiyerarşi güncellemeleri (örn. yeni MedicalBusiness sub-type'ları)
• Google Search Central Structured Data Guidelines güncelleme audit

Yıllık 1 kez derin revizyon:

• @graph array kombinasyonu — yeni eklenebilecek schema tipleri
• NESTED yapı genişletme — parentOrganization, employee, areaServed, awards, hasCredential alanlarının güncel reflection'ı
• Sektörel sub-type pivot — segment değişimi varsa (örn. SaaS firma e-ticaret pivot ettiyse Product schema da entegre)

Olay-tetiklemeli refresh:

• Google AI Overviews major update (Haziran 2026 update gibi) — 30 gün içinde schema revizyon
• Schema.org yeni major sürüm — 60 gün içinde uygulama
• Sektör reglatör değişikliği (BDDK/SPK/TBB yönetmelik) — ilgili Schema alanlarının uyumu kontrol

Google AI Overviews Haziran 2026 update sonrası TechArticle + hasCredential + ImageObject + Product kombinasyonu yeni standart oldu — Google AI Overviews Haziran 2026 Update Rehberi bu değişiklikleri detaylandırıyor.

Schema Markup KPI Metrikleri — Ne Ölçülmeli?

Schema markup uygulamasının etkisini doğru ölçmek için altı temel KPI:

1. Schema Coverage — sitedeki toplam sayfa sayısı / schema markup'lı sayfa sayısı (target: %95+)
2. Validation Pass Rate — Schema.org Validator + Google Rich Results Test + Sheltron Doğrulayıcı üçlü pass oranı (target: %98+)
3. Rich Results Eligibility — Google Rich Results Test'te rich snippet uygun sayfa oranı (kategori bazlı target değişir)
4. AI Mention Rate Delta — Schema kurulum öncesi/sonrası mention rate karşılaştırma (Sheltron Spot Check)
5. Citation Diversity — schema'lı sayfaların AI cevap motorlarında atıflanma çeşitliliği (kaç farklı sorguda görünüyor)
6. Sub-Type Accuracy — sektörel doğru sub-type kullanım oranı (generic Article/Organization yerine spesifik tip — target: %90+)

Bu altı KPI'nin haftalık dashboard takibi schema markup'ın AI görünürlük etkisini görmek için kritik. Tek bir metrik (sadece validation pass) takibi yanıltıcı — coverage, accuracy, mention rate delta üç boyutunu birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Sektör Pivot Senaryosu — Schema Markup Değişim Yönetimi

Firma stratejik değişim yaşadığında (yeni hizmet ekleme, sektör pivot, marka konsolidasyonu) schema markup proaktif güncellenmelidir. Örnek senaryolar:

• Tek hizmet → multi-hizmet pivotu: serviceType array genişletme + @graph içinde ek sub-type tanımları
• Tek lokasyon → çoklu şube: hasLocation array + her şube için Place entity + LocalBusiness branch yapısı
• B2C → B2B segment ekleme: audience alanı + Service.targetAudience BusinessAudience entity
• Marka konsolidasyonu (M&A sonrası): parentOrganization yeniden yapılandırma + brand mention NESTED entity

Bu tip değişiklikler manuel JSON-LD yazımında risk taşıyor (eksik alan, yanlış referans), Sheltron Schema Markup Üretici aracında 'pivot wizard' preset'i ile yapısal kontrol sağlanıyor.

CTA — Schema Markup Üretici ile 15 Dakikada Sektörel Yapı

Mevcut sitenizin schema durumunu öğrenmek için ilk adım: AI Görünürlük Spot Check — domain + marka + sektör seçimi 5 dakikada mention rate baseline veriyor. Ardından Schema Markup Doğrulayıcı mevcut markup'ınızı AI cevap motoru perspektifinden inceler ve eksikleri raporlar. Yeni yapı için Schema Markup Üretici form bazlı yaklaşımla 14 sub-type için JSON-LD üretiyor — ortalama bir sayfa 8-15 dakika içinde tamamlanabilir.

Çoklu sayfa entegrasyon, sektörel preset özelleştirmesi veya sürekli refresh kapasitesi gerekirse hibrit model: Sheltron yapısal altyapı + partner GEO ajansımız Lein Digital çoklu sayfa Schema audit + sektörel preset özelleştirme + Haziran 2026 update sonrası refresh paketleri sunuyor.

GEO Olgunluk Modeli 2026: 5 Aşama Schema markup'ın hangi olgunluk aşamasında hangi derinlikte gerekli olduğunu işliyor — Schema sadece bir bileşen, GEO yetkinlik haritasının ilk yapı taşıdır.

Not: Bu tutorialda kullanılan JSON-LD örnekleri Schema.org 2026 spec referansıyla hazırlanmıştır. Schema.org spesifikasyonu sürekli güncellenen alan — yıllık 1-2 önemli sürüm değişikliği var. Sheltron Schema Markup Üretici aracı spec değişikliklerini takip ediyor ve preset'leri güncel tutuyor.