AI Act Madde 50: Türk Şirketleri İçin AI İçerik Etiketleme Kontrol Listesi (2 Aralık 2026 Eşiği)

Türkiye'nin 2025'teki mal ihracatının %42,7'si AB'ye gitti (Avrupa Komisyonu DG Trade). Bu ticaret hacmi, AB Yapay Zekâ Yasası'nın (AI Act) şeffaflık hükmü olan Madde 50'yi Türk şirketlerinin de gündemine taşıyor. Madde 50, 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. Sık anılan 2 Aralık 2026 tarihi ise dar bir grubu ilgilendiriyor: 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş üretken AI sistemlerinin sağlayıcılarını ve yalnızca makine okunur işaretleme yükümlülüğünü.

Türk şirketlerinin çoğu bu sistemleri geliştirmiyor; pazarlamada, içerik üretiminde ve müşteri hizmetinde kullanıyor. Deepfake etiketi, kamu yararına yayımlanan AI metninin etiketi ve sohbet botu bildirimi için bekleme süresi yok; bu yükümlülükler 2 Ağustos 2026'dan beri geçerli. Aşağıdaki adımlar rolünüzü, etiketlenecek içeriği ve teknik işaretlemeyi netleştiriyor; yazı on maddelik bir kontrol listesiyle bitiyor.

Metin, Eylül 2026 sonu itibarıyla erişilebilen birincil kaynaklara dayanıyor: tüzük metni, Avrupa Komisyonu'nun Temmuz 2026 tarihli kılavuzu ve nihai Uygulama Kodu. Hukuki tavsiye değildir; kendi durumunuz için AB hukukunda uzman bir avukata danışın. AI'ı iş süreçlerine uyarlamanın stratejik tarafı için işletmeler için AI uyum master rehberine bakabilirsiniz; bu yazı yalnızca mevzuata uyumu ele alıyor.

AI Act Madde 50 nedir ve hangi tarihler geçerli?

AI Act Madde 50, AB Yapay Zekâ Yasası'nın (Tüzük (AB) 2024/1689) şeffaflık maddesidir. Sohbet botlarının kendini AI olarak tanıtmasını, üretken AI çıktılarının makine okunur biçimde işaretlenmesini, deepfake'lerin ve kamu yararına yayımlanan AI metinlerinin görünür biçimde etiketlenmesini ister. Madde metni 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor.

Beş fıkranın her biri farklı bir rolü muhatap alıyor:

• 50(1), sağlayıcı: İnsanlarla doğrudan etkileşen AI sistemleri (sohbet botu, sesli asistan, AI ajanı), durum bariz değilse kişiye bir yapay zekâyla muhatap olduğunu bildirmelidir.
• 50(2), sağlayıcı: Sentetik ses, görsel, video ya da metin üreten sistemlerin çıktıları makine okunur biçimde işaretlenmeli ve yapay olarak üretildiği tespit edilebilmelidir.
• 50(3), uygulayıcı: Duygu tanıma ya da biyometrik kategorizasyon kullanan kuruluş, bundan etkilenen kişileri bilgilendirmelidir.
• 50(4), uygulayıcı: Deepfake görsel, ses ve videolar ile kamuyu bilgilendirmek amacıyla yayımlanan AI metinleri açıkça etiketlenmelidir.
• 50(5), her iki rol: Bilgi açık ve ayırt edilebilir olmalı, en geç ilk etkileşim ya da ilk maruz kalma anında verilmeli ve erişilebilirlik kurallarına uymalıdır.

Digital Omnibus olarak bilinen Tüzük (AB) 2026/1744 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Omnibus yüksek riskli sistemlerin takvimini erteledi ama Madde 50'nin özüne dokunmadı. Madde 50'ye dokunan iki değişiklik var: 50(7)'de uygulama kodlarının değerlendirilme usulünü değiştirdi ve Madde 111(4) ile eski sistemlerin sağlayıcılarına dört aylık geçiş süresi tanıdı.

AB Yapay Zekâ Yasası Madde 50, 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor; Digital Omnibus yalnızca bu tarihten önce piyasaya sürülmüş üretken AI sistemlerinin makine okunur işaretlemesine 2 Aralık 2026'ya kadar süre tanıdı.

Kaynaklar: AI Act Madde 113, Tüzük 2026/1744 ve Komisyon'un Uygulama Kodu sayfası.

Komisyon'a göre şeffaflık kılavuzu, tüm dil sürümleri hazır olunca resmen kabul edilecek ve ancak o andan itibaren uygulanacak. Eylül 2026 sonu itibarıyla kabul tarihi doğrulanamadı; uygulamaya geçmeden önce Komisyon'un kılavuz sayfasından güncel durumu kontrol edin.

Kılavuz geriye dönük bir yük getirmiyor: 2 Ağustos 2026'dan önce üretilip yayımlanmış içeriğin sonradan işaretlenmesi, basılmış ambalajların değiştirilmesi ya da arşivlerin taranması beklenmiyor. Tek istisna şu: bu tarihten önce üretilip sonra yayımlanan kamu yararına metin etiketlenmelidir.

Madde 50, AB'de şubesi olmayan bir Türk şirketini bağlar mı?

Evet, iki durumda bağlar. AI sistemini kendi adınızla AB pazarına sunuyorsanız sağlayıcı olarak, AI ile ürettiğiniz deepfake'i ya da kamu yararına metni AB'deki kitleye bilerek ulaştırıyorsanız uygulayıcı olarak kapsamdasınız. Komisyon kılavuzu, deepfake'i herkese açık internete koymayı AB'de yayılmayı öngörmek sayıyor; tesadüfi erişim ise tek başına yetmiyor.

Dayanak AI Act Madde 2. Sağlayıcılar, AB'de kurulu olsun olmasın, AB pazarına sundukları sistem için kapsamdadır. Üçüncü ülkede kurulu sağlayıcı ve uygulayıcılar ise sistemin ürettiği çıktı AB'de kullanıldığında kapsama girer. Kişisel ve profesyonel olmayan kullanım kapsam dışıdır.

Kılavuz bu kuralı somutlaştırıyor. AB'ye yönelmeyen bir üçüncü ülke sağlayıcısı, sisteminin tesadüfen ya da izinsiz biçimde AB'de kullanılması yüzünden tek başına kapsama girmiyor. Uygulayıcı tarafında ölçüt öngörü: içeriğin AB'de dağıtılmasını yönlendiren ya da buna izin veren şirket kapsamda sayılıyor. Kılavuzdaki örnek Türk ihracatçıları için tanıdık: üçüncü ülkede kurulu bir şirket, AB'de gösterilen bir reklamda ünlü bir kişinin deepfake'ini AI ile üretirse o şirket uygulayıcıdır.

Kural yalnızca mal ihracatçılarını ilgilendirmiyor: AB ile Türkiye arasındaki hizmet ticareti 2024'te yaklaşık 42,1 milyar avroya ulaştı (DG Trade). AB'ye kampanya yürüten ajanslar ve yazılım firmaları da bu hacmin içinde.

Almanca ya da Fransızca yayımlanan bir kampanya sayfası, içeriğin AB'deki okura yöneltildiğini zaten açıkça gösterir. Yabancı dilde AI cevaplarında görünmenin dil stratejisini çok dilli GEO rehberinde ele aldık. Madde 50 bu stratejiye bir katman ekliyor: AB dillerine uyarlanan görsel ve videoların etiketi de o dilde anlaşılır olmalı.

Komisyon kılavuzu, AB dışındaki bir şirketin deepfake içeriği herkese açık internete koymasını AB'de yayılmayı öngörmek sayıyor; Türkiye'nin 2025 ihracatının %42,7'si AB'ye gittiği için bu kural Türk markalarının kampanyalarını doğrudan ilgilendiriyor.

Sağlayıcı mısınız, uygulayıcı mı?

Madde 50'de yükümlülüğü rolünüz belirler. Sohbet botunu ya da üretken bir özelliği kendi markanızla sunuyorsanız sağlayıcısınız; bildirim ve makine okunur işaretleme sizden beklenir. ChatGPT ya da Midjourney gibi araçları pazarlamada kullanıyorsanız uygulayıcısınız ve deepfake ile kamu yararına metin için görünür etiket sizden beklenir.

AB metnindeki "deployer" Türkçede çoğu zaman "kullanıcı" diye çevriliyor; son kullanıcıyla karışmaması için burada "uygulayıcı" diyoruz. Aşağıdaki senaryolar Komisyon kılavuzundaki örneklerden türetildi.

Tablodaki en kritik satır "white-label" senaryosu. Ürününe "AI ile yaz" ya da "AI ile görsel üret" özelliği ekleyip bunu kendi markasıyla AB'li müşterilere satan bir yazılım şirketi, kılavuza göre yeni bir sistemin sağlayıcısı konumuna geçebilir. Modeli sağlayan büyük şirketin işaretleme altyapısı bu durumda sizin yükümlülüğünüzü kendiliğinden karşılamayabilir.

Ajans ilişkisinde belirleyici olan kontrol. Kılavuza göre reklamı ajansa sipariş eden ama AI'ın kullanılıp kullanılmayacağına karar vermeyen marka uygulayıcı sayılmıyor; AI kullanımını briefte kendisi istiyorsa değerlendirme değişebilir. Şirket içindeki tasarımcı ayrı bir uygulayıcı değildir; işi bir freelancer yapsa bile tüzel kişi uygulayıcı olarak kalır.

Rol tespitine ekibin hangi aracı hangi iş için kullandığını çıkararak başlayın; AI içerik üretim ekosistemi yazısındaki araç haritası iyi bir başlangıç envanteri.

Hangi içerik etiketlenmeli, hangisi etiketlenmemeli?

Kural içerik türüne göre değişir. Gerçek bir kişi, ürün ya da olay gibi görünüp yanıltabilecek AI görsel, ses ve videoları deepfake sayılır ve etiketlenir. Reklam metni ve ürün açıklaması ise sağlık, tüketici güvenliği ya da sürdürülebilirlik iddiası taşımadıkça metin etiketinin kapsamına girmez.

Görsel, ses ve videoda ölçüt gerçeklik ve yanıltma. Kılavuzun deepfake örnekleri arasında bir podcast sunucusunun klonlanmış sesi, ünlü bir influencer'ın AI tasviriyle yapılmış reklam ve CEO'nun sentetik avatarıyla hazırlanan çalışan videosu var. E-ticaret için en önemli örnek şu: reklamda ya da ambalajda ürünü gerçekte olduğundan farklı ya da daha çekici gösterip tüketiciyi yanıltabilecek AI ürün görseli de deepfake sayılıyor.

Peynir reklamında tartışan fareler ya da tarihi bir olayın AI karikatürü ise deepfake değil. Sanatsal, hiciv ya da kurgu niteliğindeki eserlerde yükümlülük, eserin sunumunu engellemeyecek bir bildirimle sınırlı.

Metinde üç koşul birlikte aranıyor: metin geniş bir okur kitlesine yayımlanmış olmalı, amacı kamuyu bilgilendirmek olmalı ve konu kamu yararını ilgilendirmeli. Kılavuz bu konuları geniş tanımlıyor: siyaset, sağlık, çevre, tüketici güvenliği ve kamusal tartışmaya konu olabilecek her türlü ekonomik, bilimsel ya da kültürel gelişme.

Avrupa Komisyonu'nun Madde 50 kılavuzuna göre şirket reklamı ya da ürün açıklaması olan AI metni, sağlık, tüketici güvenliği veya sürdürülebilirlik iddiası taşımadıkça etiketleme kapsamına girmez.

Yanıltıcı AI görseli bir marka riski de: gerçek dışı görseller AI cevaplarında markanız hakkında yanlış bilgi olarak dolaşabilir. Bu riski negatif GEO yazısında, ürün verisinin AI görünürlüğündeki yerini e-ticaret AI görünürlük master rehberinde ele aldık.

Metinde "insan incelemesi" istisnası nasıl kurulur?

AI yardımıyla yazılmış kamu yararına bir metin, iki koşul birlikte sağlanırsa etiketlenmez. Yayından önce bir insan içeriği doğruluk dahil esastan incelemeli ve yayından sorumlu bir gerçek ya da tüzel kişi bulunmalı. Yalnızca imla kontrolü ya da onaydan sonra AI ile yapılan esaslı değişiklik istisnayı ortadan kaldırır.

Kılavuz çıtayı net koyuyor: içeriğin doğruluğunu kontrol etmek asgari şart. Şunlar tek başına yetmiyor:

• Yalnızca yazım ve dil bilgisi kontrolü
• Yazılı bir editoryal politikanın var olması
• Otomatik ya da başka bir AI sistemiyle yapılan inceleme
• Göstermelik, yüzeysel bir editoryal onay

Kılavuzdaki olumsuz örnek birçok içerik ekibinin iş akışına benziyor: bir AI'ın yazıp başka bir AI'ın düzelttiği, insan editörün yalnızca yüzeysel dil kontrolü yaptığı makaleler istisnadan yararlanamıyor. Olumlu örnekler ise halka açık bir şirketin uyum ekibince incelenmiş AI destekli sürdürülebilirlik raporu ve insan incelemesinden geçmiş AI çevirisi.

İkinci koşul görünürlük istiyor. Editoryal sorumluluğu taşıyan kişinin ya da birimin kimliği ve iletişim bilgisi, künye ya da yasal bilgiler sayfası gibi kolay bulunan bir yerde yayımlanmalı. Uygulama Kodu da sorumlu kişinin adını, rolünü ve iletişim bilgisini belirlemeyi istiyor. Bir künye satırı şöyle kurulabilir:

Editoryal sorumluluk: [Ad Soyad], [Unvan], [e-posta adresi]
Bu sayfadaki içerikler yayımlanmadan önce bir insan editör tarafından
doğruluk kontrolünden geçirilir.

Bu satırı yalnızca gerçekten işleyen bir doğruluk kontrolü süreciniz varsa kullanın; süreç yoksa istisnayı sağlamaz, üstelik yanıltıcı bir beyan olur. Doğruluk kontrolü, AI'ın uydurduğu rakam ve kaynakları yakalamanın da en güvenilir yolu; halüsinasyonun marka üzerindeki etkisini AI halüsinasyon rehberinde anlattık. Yazar ve editör bilgisinin açıkça yayımlanması, AI sistemlerinin bir kaynağa güvenmesinde de rol oynayan bir sinyal; bu bağlantı E-E-A-T ve yapay zekâ yazısında ele alındı.

Bunu sağlayıcı tarafındaki "standart düzenleme" istisnasıyla karıştırmayın: dil bilgisi düzeltmesi, AI çevirisi ya da küçük renk düzeltmesi 50(2) işaretlemesi gerektirmiyor, ama uygulayıcının 50(4) metin etiketi yukarıdaki koşullara göre ayrıca değerlendiriliyor.

Sohbet botu ve AI ajanı bildirimi nasıl yapılmalı?

Kullanıcıyla doğrudan konuşan bir AI sisteminiz varsa kişi, ilk etkileşimden itibaren bir yapay zekâyla konuştuğunu açık bir ifadeyle görmelidir. Komisyon kılavuzu yalnızca kullanım koşullarına yazılan bir açıklamayı ya da "bu sitede AI kullanılır" gibi genel bir notu yeterli saymıyor. Bu yükümlülük için geçiş süresi de yok.

Kılavuzun yeterli saydığı yöntemler:

1. İlk mesajda AI olduğunu söyleyen bir karşılama metni
2. Mesaj yazma alanının yakınında, konuşma boyunca görünür kalan bir rozet
3. Sesli asistanlarda oturumun başında sözlü açıklama
4. Bir AI ajanının gönderdiği e-postanın en üstünde AI etiketi

Tek başına yetersiz sayılanlar: yalnızca kullanım koşullarında ya da dokümantasyonda yer alan açıklama, kullanıcının göremediği metadata, "asistan" gibi belirsiz bir ifade ve genel bir "hizmetlerimizde AI kullanılır" notu. Kişisel veri aydınlatması da ayrı bir metin; bir KVKK aydınlatma metni verinin nasıl işlendiğini anlatır, sohbet eden kişiye karşısındakinin bir AI olduğunu söylemez.

Pratikte bildirim sohbet penceresinin kendisine yerleştirilmeli:

<div class="chat-disclosure" role="status" aria-live="polite">
  <span class="ai-badge" aria-hidden="true">AI</span>
  Bu sohbeti bir yapay zekâ asistanı yürütüyor.
  İsterseniz bir müşteri temsilcisine bağlanabilirsiniz.
</div>

AB'li kullanıcıya hizmet veren sayfada metin kullanıcının dilinde olmalı. role="status" ve aria-live öznitelikleri bildirimin ekran okuyuculara da ulaşmasını sağlıyor; 50(5) erişilebilirliği açıkça istiyor. Karşılama metni kaybolsa bile rozet görünür kalmalı.

AI ajanları da bu fıkranın kapsamında. Müşteri adına e-posta yazan, randevu ayarlayan ya da sipariş takibi yapan bir ajan, muhatabına AI olduğunu bildirmeli. Ajanların markaları nasıl bulup seçtiğini agentic AI yazısında anlattık. Sohbet botu ya da ajan akışını ister Sheltron AI Automation ile ister başka bir altyapıyla kurun, bildirim metnini tasarım aşamasında yazmak sonradan eklemekten daha az iş çıkarır.

Kılavuzun 153. paragrafına göre hem sohbet eden hem içerik üreten bir sistem, 2 Aralık 2026'ya uzanan geçişten yalnızca işaretleme için yararlanabiliyor; bildirim 2 Ağustos 2026'dan beri zorunlu.

Makine okunur işaretleme teknik olarak nasıl yapılır?

Uygulama Kodu görsel, ses, video ve bir dosya içinde taşınan metin için en az iki katman öngörüyor: dijital olarak imzalanmış metadata ve algılanamaz filigran. Serbest metinde filigran tek başına yeterli sayılıyor ve 200 token'ı aşan metinde yine de uygulanmalı. Pratikte metadata katmanının standart karşılıkları C2PA manifesti ve IPTC DigitalSourceType alanı.

50(2)'nin hukuki muhatabı sağlayıcı; ChatGPT ya da bir görsel üretim aracı kullanan bir marka işaretlemeyi kendi başına kurmak zorunda değil. Uygulayıcının görevi başka: Uygulama Kodu, mevcut metadata işaretlerinin kasıtlı olarak değiştirilmemesini ya da silinmemesini istiyor. Görseli sıkıştıran, boyutlandıran ya da CMS'e yükleyen her araç bu işaretleri korumalı.

Görsel dosyalarda en hızlı adım IPTC DigitalSourceType alanını doldurmak. Tamamen AI ile üretilmiş medya için trainedAlgorithmicMedia, iç boyama (inpainting) ya da dış boyama (outpainting) gibi kısmi AI müdahalesi için compositeWithTrainedAlgorithmicMedia değeri kullanılıyor. ExifTool ile:

exiftool -XMP-iptcExt:DigitalSourceType="http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/trainedAlgorithmicMedia" urun-gorseli.jpg
exiftool -XMP-iptcExt:DigitalSourceType="http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/compositeWithTrainedAlgorithmicMedia" kampanya.jpg

İmzalı metadata için C2PA standardı kullanılıyor. Açık kaynaklı c2patool ile aşağıdaki manifest bir görsele gömülebilir:

{
  "claim_generator": "SirketAdi/1.0",
  "assertions": [{
    "label": "c2pa.actions.v2",
    "data": {
      "actions": [{
        "action": "c2pa.created",
        "digitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/trainedAlgorithmicMedia"
      }],
      "allActionsIncluded": true
    }
  }]
}

c2patool gorsel.jpg -m manifest.json -o gorsel-imzali.jpg

c2patool'un gömülü test sertifikası yalnızca geliştirme amaçlı. Google'ın "About this image" alanında C2PA bilgisini gösterebilmesi için imzalayan uygulamanın C2PA 2.1 veya üstünü benimsemesi ve C2PA Trust List'teki bir sertifikayla imzalaması gerekiyor.

Sayfa düzeyinde aynı bilgi schema.org ile de beyan edilebilir; JSON-LD teknik rehberindeki yapıya bir digitalSourceType satırı eklemek yeterli:

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "ImageObject",
  "contentUrl": "https://ornek.com.tr/gorseller/kampanya.jpg",
  "digitalSourceType": "https://schema.org/TrainedAlgorithmicMediaDigitalSource",
  "creditText": "Görsel yapay zekâ ile üretilmiştir"
}

İskeleti Sheltron'un ücretsiz Schema Markup Üretici aracıyla oluşturup digitalSourceType satırını ekleyebilir, sonucu Schema Markup Doğrulayıcı ile kontrol edebilirsiniz. Bu JSON-LD görünür etiketin yerine geçmez; kılavuz, makine okunur işaretlerin kişiyi bilgilendirmeye tek başına yetmediğini söylüyor.

GEO açısından iki somut nokta var. Google'ın üretken AI içerik yönergesi, Merchant Center'daki AI ile üretilmiş görsellerde IPTC TrainedAlgorithmicMedia metadatası, AI ile yazılmış ürün başlığı ve açıklamasında da ayrı bir AI etiketi istiyor. Schema.org sayfasındaki Google verisine göre ise digitalSourceType özelliği Ağustos 2026 itibarıyla 1.000'den az alan adında kullanılıyor; makine okunur AI beyanı web'de hâlâ çok nadir. Sheltron olarak etiketlemenin ChatGPT, Gemini ya da Perplexity atıflarını nasıl etkilediğini ölçen bir veri görmedik; bu etki bilinmiyor. AI'ın kaynak güvenilirliği sinyallerini The GEO Authority üzerinden takip edebilirsiniz.

AB'nin Uygulama Kodu'nu imzalamak gerekir mi?

Hayır, Kod gönüllüdür. Ancak Avrupa Komisyonu 8 Temmuz 2026'da Kodu Madde 50(2), (4) ve (5) için yeterli buldu ve imzacılar uyumu bu yolla gösterebiliyor. İmzalamayanlar ise aldıkları önlemlerin yeterliliğini farklı piyasa gözetim otoritelerine ayrı ayrı kanıtlamak zorunda.

Kodun birinci bölümü sağlayıcıların makine okunur işaretlemesini, ikinci bölümü uygulayıcıların görünür etiketlemesini düzenliyor. Metin, Eylül 2025'te başlayan ve 187'den fazla katılımcının yer aldığı bir süreçle hazırlandı; AI Office Kodu en az 2 yılda bir gözden geçirecek.

Komisyon'un imzacı duyurusuna göre Temmuz 2026 sonuna kadar yaklaşık 190 kuruluş Kodu imzaladı. Birinci bölümde Google, Microsoft ve OpenAI, ikinci bölümde Getty Images ve Lufthansa gibi şirketler var. Listenin 24 Eylül 2026 güncellemesinde birinci bölümde 95, ikinci bölümde 192 imzacı görünüyordu. İki bölümü birlikte imzalayanlar olduğu için bu sayılar toplanamaz; liste değiştiği için güncel durumu Komisyon sayfasından kontrol edin.

Temmuz 2026 sonuna kadar yaklaşık 190 kuruluş AB'nin AI içerik şeffaflığı Uygulama Kodu'nu imzaladı; imzacıların yaklaşık yarısı küçük ve yeni şirketler.

İmza bir güvence de değil: Komisyon'un değerlendirme görüşü, Koda bağlı kalmanın uyumun kesin kanıtı olmadığını açıkça yazıyor. Denetim yetkisi ağırlıklı olarak ulusal piyasa gözetim otoritelerinde.

Kodun en görünür çıktısı AB'nin AI ikonları. Ana öğe büyük harfli "AI" kısaltması; tamamen AI ile üretilmiş içerik için "AI + GENERATED", kısmen değiştirilmiş içerik için "AI + MODIFIED" ikonu ve bir temel ikon var. Her ikon siyah, beyaz, %50 saydam siyah ve %50 saydam beyaz olmak üzere 4 varyasyonda sunuluyor. Komisyon'a göre temel ikonun yanına "modified" gibi bir metin etiketi eklendiğinde ikonun performansı tüm ölçütlerde iyileşti. İkon isteğe bağlı, etiketleme zorunlu; ikon kullanılıyorsa içerik paylaşıldığında ya da indirildiğinde de görünür kalmalı.

İmzalamayan bir Türk şirketi için en kısa yol, Kodun teknik ve görsel reçetesini referans almak; farklı bir yöntem seçerseniz yeterliliğini belgelemek size kalıyor.

2 Aralık 2026'ya kadar hangi adımlar atılmalı ve uymamanın bedeli ne?

Kontrol listesinin çekirdeği şu: AI araç envanterini çıkarın, rolünüzü belirleyin, AB'ye ulaşan içeriği sınıflandırın, görünür etiketi ve sohbet botu bildirimini yerleştirin, sözleşmeleri güncelleyin. Bu adımların çoğu 2 Ağustos 2026'dan beri geçerli yükümlülüklere karşılık geliyor. Madde 50 ihlalinde idari para cezasının üst sınırı 15 milyon avro ya da dünya çapındaki yıllık cironun %3'ü; hangisi yüksekse o uygulanır.

Ceza hükümleri AI Act Madde 99'da yer alıyor ve iki rolü de kapsıyor. KOBİ'lerde ve Omnibus ile eklenen küçük orta sermayeli şirketlerde (SMC) iki tutardan düşük olanı esas alınır. Bu tutarlar tavandır; somut cezayı ulusal otoriteler belirler. Türk mevzuatında Madde 50'nin doğrudan karşılığı yok; yükümlülük içeriğin AB'deki kullanımından doğuyor.

Madde 50 ihlalinde idari para cezası üst sınırı 15 milyon avro veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üdür; KOBİ'lerde ikisinden düşük olanı uygulanır.

Eski üretken sistemlerin sağlayıcıları dışındaki şirketler için 2 Aralık 2026 bir son tarih değil, kontrol noktası:

1. Envanter çıkarın. Ekiplerin kullandığı AI araçlarını ve bu araçlarla üretilen içerik türlerini listeleyin.
2. Rolünüzü belirleyin. Her araç için sağlayıcı mı uygulayıcı mı olduğunuzu yazın; kendi markanızla sunduğunuz AI özelliklerine ayrıca bakın.
3. AB bağlantısını işaretleyin. AB dillerinde yayımlanan, AB'de gösterilen ya da herkese açık internete konan içerikleri ayırın.
4. İçeriği sınıflandırın. Deepfake adaylarını, kamu yararına metinleri ve reklam metinlerini ayrı gruplara ayırın.
5. Görünür etiketi yerleştirin. Etiketi ilk maruz kalma anında görünür kılın; AB ikonunu kullanacaksanız metin etiketiyle birlikte kullanın.
6. Editoryal sorumluyu yayımlayın. İnsan incelemesi istisnasına dayanacaksanız doğruluk kontrolünü gerçekten yapın ve sorumlu kişinin iletişim bilgisini künyeye ekleyin.
7. Sohbet botu bildirimini düzeltin. Bildirimi ilk mesaja ve konuşma boyunca görünür bir rozete taşıyın.
8. Metadatayı koruyun. CMS'inizin, görsel sıkıştırma araçlarınızın ve CDN'inizin C2PA ve IPTC bilgilerini silmediğini test edin.
9. Sözleşmeleri güncelleyin. Ajans, freelancer ve sohbet botu tedarikçisi sözleşmelerine etiketleme sorumluluğunu yazdırın.
10. Ekibi eğitin, kaynakları izleyin. İçerik ekibine etiketleme kuralını öğretin; eğitim içerikleri için GEO Akademi kaynaklarından yararlanabilirsiniz. Kılavuzun resmi kabulünü ve imzacı listesini Komisyon sayfalarından düzenli kontrol edin.

Bu liste genel bir çerçevedir ve hukuki tavsiye değildir. Özellikle üçüncü taraf sohbet botları, white-label AI özellikleri ve sağlık ya da sürdürülebilirlik iddiası taşıyan içerikler için AB hukukunda uzman bir avukatın görüşünü alın.

Etiketleme kararları, markanızın AI cevaplarında nasıl anlatıldığını belirleyen altyapıya da dokunuyor: yapılandırılmış veri, künye bilgisi ve içerik kaynağının şeffaflığı. Bu altyapının mevcut hâlini görmek için Sheltron'un hızlı değerlendirmesi AI görünürlüğünüzü, dijital kimliğinizi ve otomasyon potansiyelinizi otomatik tarama ve uzman incelemesiyle raporluyor. AI platformlarındaki temsilinizi sürekli izlemek içinse Sheltron AiSEO platformuna göz atabilirsiniz.

Ajans desteği mi arıyorsunuz? Partner GEO ajansımız Lein Digital.